ยอดผู้ป่วยโรคฝีดาษวานร (Mpox) พุ่งสูงในไทยปี 2026: Mpox ส่งผลต่อสุขภาพหนังศีรษะและกระตุ้นภาวะผมร่วงเฉียบพลันได้อย่างไร

ภาพเปรียบเทียบหนังศีรษะของชาวเอเชียในระยะใกล้ ระหว่างตุ่มหนองจากเชื้อไวรัส Mpox ที่มีรอยบุ๋มตรงกลางกับตุ่มอักเสบจากสิวบนหนังศีรษะ หรือ รูขุมขนอักเสบจากแบคทีเรีย

รายงานการเฝ้าระวังทางสาธารณสุขล่าสุดในเดือนพฤศจิกายน 2026 โดยกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ได้สร้างความตื่นตัวทั่วประเทศอีกครั้งเกี่ยวกับสถานการณ์โรคฝีดาษวานร (Mpox) โดยมีรายงานผู้ป่วยยืนยันสะสม 470 ราย และผู้เสียชีวิต 3 รายทั่วราชอาณาจักรระหว่างเดือนมกราคมถึงตุลาคม 2026 แม้ว่าการสื่อสารด้านสาธารณสุขส่วนใหญ่จะมุ่งเน้นไปที่อาการป่วยทางระบบและผื่นผิวหนังบริเวณใบหน้า ลำตัว หรือแขนขา แต่วรรณกรรมทางการแพทย์ด้านตจวิทยา (ผิวหนัง) และโรคติดเชื้อที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer-reviewed) ยืนยันว่า หนังศีรษะของมนุษย์ ก็เป็นตำแหน่งทางกายวิภาคที่พบการเกิดรอยโรค Mpox และส่งผลให้เกิดภาวะผมร่วงหลังการติดเชื้อไวรัสตามมาได้เช่นกัน การทำความเข้าใจความเชื่อมโยงระหว่างการติดเชื้อไวรัสในระบบร่างกายและชีววิทยาของรากผมจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งในการปกป้องสุขภาพหนังศีรษะในระยะยาว

โรคฝีดาษวานร (Mpox) คืออะไร และตรวจพบครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อใด?

โรคฝีดาษวานร (Mpox หรือ ชื่อเดิมคือ Monkeypox) เป็นโรคติดเชื้อจากสัตว์สู่คนที่เกิดจากเชื้อไวรัส Monkeypox (MPXV) ซึ่งเป็นไวรัสชนิดดีเอ็นเอสายคู่ (Double-stranded DNA virus) ในสกุล Orthopoxvirus อันเป็นตระกูลเดียวกับเชื้อไวรัส Variola ที่ก่อให้เกิดโรคไข้ทรพิษ (Thornhill et al., New England Journal of Medicine, 2022) เชื้อไวรัสนี้ถูกค้นพบครั้งแรกในลิงทดลองเมื่อปี ค.ศ. 1958 และพบในมนุษย์ครั้งแรกในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกเมื่อปี ค.ศ. 1970 โดยแบ่งออกเป็น 2 สายพันธุ์หลัก ได้แก่ สายพันธุ์เคลด 1 (Clade I: สายพันธุ์ย่อย Ia และ Ib) และสายพันธุ์เคลด 2 (Clade II: สายพันธุ์ย่อย IIa และ IIb) (Gessain et al., Travel Medicine and Infectious Disease, 2023) สำหรับประเทศไทย พบผู้ป่วยโรคฝีดาษวานรยืนยันทางห้องปฏิบัติการรายแรกเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2022 ในนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติวัย 27 ปี ที่จังหวัดภูเก็ต และมีการเฝ้าระวังการแพร่ระบาดทั้งในประเทศและผู้เดินทางมาจากต่างประเทศอย่างต่อเนื่องตั้งแต่นั้นมา (Puenpa et al., Emerging Infectious Diseases, 2024)

อาการหลักของโรคฝีดาษวานร (Mpox) มีอะไรบ้าง?

ในทางคลินิก โรคฝีดาษวานรมีระยะฟักตัวประมาณ 3 ถึง 21 วัน โดยมักเริ่มต้นด้วยระยะอาการนำ (Prodromal phase) นาน 1 ถึง 5 วัน ก่อนที่จะปรากฏผื่นหรือรอยโรคบนผิวหนัง (Thornhill et al., New England Journal of Medicine, 2022) อาการทางระบบร่างกายและทางผิวหนังที่พบบ่อย ได้แก่:

  • อาการนำคล้ายไข้หวัดใหญ่: มีไข้ ปวดศีรษะรุนแรง ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ปวดหลัง อ่อนเพลียอย่างมาก และเจ็บคอ (Thornhill et al., New England Journal of Medicine, 2022)

  • ต่อมน้ำเหลืองโต (Lymphadenopathy): ต่อมน้ำเหลืองบวมและกดเจ็บ (โดยเฉพาะบริเวณลำคอ ใต้คาง รักแร้ หรือขาหนีบ) ซึ่งเป็นลักษณะทางคลินิกสำคัญที่ช่วยแยกโรคฝีดาษวานรออกจากโรคอีสุกอีใส (Gessain et al., Travel Medicine and Infectious Disease, 2023)

  • ผื่นผิวหนังที่มีวิวัฒนาการตามลำดับ: รอยโรคบนผิวหนังมักพัฒนาต่อเนื่องในช่วง 14 ถึง 21 วัน เริ่มจากผื่นแดงราบ (Macules) กลายเป็นตุ่มนูน (Papules) ตุ่มน้ำใส (Vesicles) ตุ่มหนองแข็ง (Pustules) และสุดท้ายจะตกสะเก็ดแห้งและหลุดลอกออกเมื่อมีการสร้างผิวหนังชั้นกำพร้าใหม่ขึ้นมาทดแทน (Al-Raeei et al., Medicine, 2024)

โรคฝีดาษวานรส่งผลกระทบต่อบริเวณหนังศีรษะได้หรือไม่ และกระตุ้นให้เกิดภาวะผมร่วงได้อย่างไร?

ได้ บทความทบทวนทางคลินิกเกี่ยวกับอาการทางผิวหนังของโรคฝีดาษวานรระบุอย่างชัดเจนว่า หนังศีรษะ เป็นหนึ่งในตำแหน่งที่พบการเกิดผื่นหรือตุ่มจากเชื้อไวรัสได้เช่นเดียวกับใบหน้า ลำตัว แขนขา ฝ่ามือ และฝ่าเท้า (Al-Raeei et al., Medicine, 2024) หลังจากเชื้อเข้าสู่ร่างกายทางเยื่อบุหรือผิวหนัง เซลล์แลงเกอร์ฮานส์ (Langerhans cells) จะนำพาเชื้อไวรัสไปยังต่อมน้ำเหลืองเฉพาะที่ นำไปสู่ภาวะไวรัสในกระแสเลือด (Viraemia) และการกระจายตัวของเชื้อไปยังเนื้อเยื่อบุผิวต่างๆ รวมถึงบริเวณหนังศีรษะที่มีเส้นผม (Al-Raeei et al., Medicine, 2024) รายงานผู้ป่วยในวารสารโรคติดเชื้อยังได้บันทึกการพบตุ่มนูนและตุ่มหนองที่มีรอยบุ๋มตรงกลางขึ้นบนหนังศีรษะโดยตรง ซึ่งอาจก่อให้เกิดอาการคันรุนแรงหรือเจ็บปวดในระยะที่ผื่นกำลังกำเริบ (Mmerem et al., Journal of Infection in Developing Countries, 2024)

นอกเหนือจากรอยโรคของเชื้อไวรัสบนผิวหนังศีรษะโดยตรงแล้ว โรคฝีดาษวานรยังสามารถกระตุ้นให้เกิด ภาวะผมร่วงเฉียบพลัน ผ่านกลไกทางไตรโคโลจีที่สำคัญ 2 ประการ ได้แก่ :

  1. ภาวะผมร่วงเฉียบพลันหลังมีไข้หรือติดเชื้อ (Acute Telogen Effluvium): ไข้สูง การอักเสบทั่วร่างกาย และความเครียดทางสรีรวิทยาอย่างเฉียบพลันจะกระตุ้นสารสื่อกลางการอักเสบ (Pro-inflammatory cytokines) ซึ่งเร่งให้ต่อมรากผมที่กำลังอยู่ในระยะเจริญเติบโต (Anagen phase) เข้าสู่ระยะพักตัว (Telogen phase) ก่อนกำหนด (Malkud, Journal of Clinical and Diagnostic Research, 2015) ประมาณ 2 ถึง 3 เดือนหลังจากหายจากอาการป่วย ผู้ป่วยมักเผชิญกับภาวะผมร่วงกระจายทั่วทั้งศีรษะอย่างฉับพลัน (Malkud, Journal of Clinical and Diagnostic Research, 2015)

  2. การบาดเจ็บหรือเกิดแผลเป็นของรากผมเฉพาะจุด: หากตุ่มหนองที่ฝังลึกบนหนังศีรษะเกิดการอักเสบรุนแรง ถูกเกา หรือมีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน การตายของเนื้อเยื่อเฉพาะจุดอาจทำลายหน่วยรากผม และในบางกรณีอาจส่งผลให้เกิดผมร่วงเป็นหย่อมหรือแผลเป็นขนาดเล็กบนหนังศีรษะ (Gessain et al., Travel Medicine and Infectious Disease, 2023)

ตุ่ม Mpox บนหนังศีรษะ vs. สิวบนหนังศีรษะ: ข้อแตกต่างทางคลินิกที่สำคัญ

เนื่องจากตุ่ม Mpox ระยะเริ่มต้นบนหนังศีรษะหรือแนวไรผมอาจดูคล้ายกับรูขุมขนอักเสบหรือสิวบนหนังศีรษะทั่วไป การแยกแยะความแตกต่างอย่างแม่นยำจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง (Al-Raeei et al., Medicine, 2024)

ลักษณะทางคลินิก รอยโรค Mpox บนหนังศีรษะ สิวบนหนังศีรษะ (รูขุมขนอักเสบจากแบคทีเรีย)
ลักษณะทางสัณฐานวิทยาของตุ่ม เป็นก้อนนูนฝังลึก เนื้อแน่นคล้ายยาง ขอบเขตชัดเจน ขนาด 5–10 มม. และมี รอยบุ๋มตรงกลาง (Central Umbilication) คล้ายลักยิ้ม (Al-Raeei Et Al., Medicine, 2024). เป็นตุ่มแดงตื้นๆ ขนาดเล็ก หรือตุ่มหนองนิ่ม ขนาด 1–4 มม. ที่เกิดยื่นตรงรูเปิดของเส้นผมโดยตรง และไม่มีรอยบุ๋มตรงกลาง (Al-Raeei Et Al., Medicine, 2024).
รูปแบบการเปลี่ยนแปลง รอยโรคในบริเวณเดียวกันมักพัฒนาไปพร้อมๆ กัน ตั้งแต่ผื่นแดง ตุ่มนูน ตุ่มน้ำ ตุ่มหนองเทียม ไปจนถึงตกสะเก็ดในช่วง 2–4 สัปดาห์ (Gessain Et Al., Travel Medicine And Infectious Disease, 2023). ตุ่มแต่ละเม็ดเกิดขึ้นไม่พร้อมกัน มีหลายระยะปะปนกัน และมักยุบตัวหายไปอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่วัน (Al-Raeei Et Al., Medicine, 2024).
อาการร่วมอื่นๆ มักพบร่วมกับอาการไข้ อ่อนเพลีย เจ็บคอ และ ต่อมน้ำเหลืองบวมกดเจ็บ (เช่น บริเวณหลังใบหูหรือลำคอ) (Thornhill Et Al., New England Journal Of Medicine, 2022). อาการจำกัดอยู่เฉพาะที่ผิวหนัง ไม่มีไข้ ไม่ปวดเมื่อยตามตัว และไม่มีต่อมน้ำเหลืองโต (Gessain Et Al., Travel Medicine And Infectious Disease, 2023).
การตรวจยืนยันวินิจฉัย จำเป็นต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการด้วยวิธี PCR Swab จากของเหลวในตุ่มหรือสะเก็ดแผล (Thornhill Et Al., New England Journal Of Medicine, 2022). วินิจฉัยทางคลินิกจากการกระจายตัวตามรูขุมขนและการทำงานของต่อมไขมัน (Al-Raeei Et Al., Medicine, 2024).[cite: 12]

ข้อควรระวังเพื่อป้องกันการติดเชื้อ Mpox

โรคฝีดาษวานรแพร่กระจายหลักๆ ผ่านการสัมผัสผิวหนังโดยตรงกับผื่น สะเก็ดแผล หรือสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ รวมถึงละอองฝอยทางเดินหายใจจากการใกล้ชิดเป็นเวลานาน และการสัมผัสสิ่งของเครื่องใช้ที่ปนเปื้อนเชื้อ เช่น ผ้าเช็ดตัว ผ้าปูที่นอน หวี แปรงหวีผม หรือผ้าคลุมในร้านทำผม (Gessain et al., Travel Medicine and Infectious Disease, 2023) เพื่อลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ ควรปฏิบัติดังนี้ :

  • หลีกเลี่ยงการสัมผัสรอยโรคโดยตรง: งดการสัมผัสใกล้ชิดทางร่างกายกับผู้ที่มีผื่น ตุ่มพอง หรือสะเก็ดแผลที่ยังไม่ทราบสาเหตุ (Thornhill et al., New England Journal of Medicine, 2022)

  • ไม่ใช้ของใช้ส่วนตัวเกี่ยวกับศีรษะร่วมกับผู้อื่น: ห้ามใช้หวี แปรงหวีผม หมวก ปลอกหมอน หรือผ้าเช็ดตัวร่วมกัน เนื่องจากเชื้อไวรัสในกลุ่ม Orthopoxvirus สามารถคงอยู่บนพื้นผิวผ้าที่ปนเปื้อนได้ (Gessain et al., Travel Medicine and Infectious Disease, 2023)

  • รักษาสุขอนามัยของมืออย่างเคร่งครัด: ล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาด หรือใช้เจลแอลกอฮอล์เป็นประจำ โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในพื้นที่สาธารณะ (Al-Raeei et al., Medicine, 2024)

  • พิจารณาการรับวัคซีนในกลุ่มเสี่ยง: ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เกี่ยวกับการรับวัคซีนป้องกันเชื้อไวรัสกลุ่ม Orthopoxvirus ทั้งก่อนหรือหลังการสัมผัสเชื้อ (Ogoina et al., The Lancet Infectious Diseases, 2023)

โรคฝีดาษวานรรักษาให้หายขาดได้หรือไม่ และควรทำอย่างไรหากพบอาการ?

สำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่มีภูมิคุ้มกันปกติ โรคฝีดาษวานรเป็น โรคติดเชื้อไวรัสที่หายได้เอง (Self-limiting) ภายใน 2 ถึง 4 สัปดาห์ด้วยการดูแลรักษาตามอาการ เช่น การดื่มน้ำให้เพียงพอ ยาบรรเทาปวด ยาลดไข้ และการดูแลความสะอาดของแผลเพื่อป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน (Ogoina et al., The Lancet Infectious Diseases, 2023) ในกรณีที่มีอาการรุนแรงหรือผู้ป่วยที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง แพทย์อาจพิจารณาให้ยาต้านไวรัสเฉพาะทาง เช่น Tecovirimat (Thornhill et al., New England Journal of Medicine, 2022)

แนวทางการปฏิบัติตัวทีละขั้นตอน: รักษาที่โรงพยาบาลให้หายก่อน แล้วจึงดูแลฟื้นฟูหนังศีรษะ

  1. แยกกักตัวทันที: หากสังเกตพบตุ่มผิดปกติบนหนังศีรษะหรือร่างกาย โดยเฉพาะเมื่อมีไข้หรือต่อมน้ำเหลืองที่คอโต ควรแยกกักตัวที่บ้านทันที และหลีกเลี่ยงการจับหรือเกาตุ่มแผล (Al-Raeei et al., Medicine, 2024)

  2. ไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลเพื่อวินิจฉัยและรักษาเป็นอันดับแรก: เข้ารับการตรวจประเมินที่โรงพยาบาลหรือคลินิกโรคติดเชื้อที่ได้มาตรฐานเพื่อทำการตรวจยืนยันด้วยวิธี PCR และรับการรักษาทางการแพทย์อย่างถูกต้อง (Thornhill et al., New England Journal of Medicine, 2022) งดเข้ารับบริการที่ร้านทำผม ร้านตัดผม หรือศูนย์ดูแลเส้นผมในขณะที่ยังมีรอยโรค

  3. รอให้ผิวหนังชั้นกำพร้าฟื้นตัวสมบูรณ์: ผู้ป่วยยังคงสามารถแพร่เชื้อได้จนกว่าสะเก็ดแผลทั้งหมดจะหลุดลอกออกตามธรรมชาติ และมีผิวหนังชั้นใหม่ที่สมบูรณ์สร้างขึ้นมาทดแทน ซึ่งโดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 2 ถึง 4 สัปดาห์ (Ogoina et al., The Lancet Infectious Diseases, 2023)

  4. นัดหมายตรวจประเมินสุขภาพหนังศีรษะและรากผมหลังหายป่วย: เมื่อแพทย์ยืนยันว่าพ้นระยะแพร่เชื้อและผิวหนังหายดีแล้ว สามารถเข้ารับการตรวจวินิจฉัยที่ Harley St. Hair Centre หากคุณมีอาการหนังศีรษะบอบบางแพ้ง่าย ผิวแห้งลอกหลังตกสะเก็ด หรือพบปัญหาผมร่วงกระจายอย่างฉับพลันในช่วง 6 ถึง 12 สัปดาห์ต่อมา (Malkud, Journal of Clinical and Diagnostic Research, 2015)

การฟื้นฟูเส้นผมที่ต้นเหตุและมาตรการความสะอาดระดับคลินิกที่ Harley St. Hair Centre

ที่ Harley St. Hair Centre ความปลอดภัยของผู้รับบริการและสุขอนามัยทางคลินิกคือสิ่งที่เราให้ความสำคัญสูงสุดโดยไม่มีข้อยกเว้น นับตั้งแต่ช่วงการระบาดของโรคโควิด-19 ศูนย์ของเราได้รักษามาตรฐานการควบคุมการติดเชื้อระดับทางการแพทย์และมาตรการทำความสะอาดฆ่าเชื้อประจำวันอย่างเข้มงวด ซึ่งประกอบด้วยการฆ่าเชื้อพื้นผิวด้วยน้ำยามาตรฐานโรงพยาบาลทุกครั้งระหว่างการนัดหมาย การใช้วัสดุสิ้นเปลืองแบบปลอดเชื้อชนิดใช้ครั้งเดียวทิ้ง การฆ่าเชื้ออุปกรณ์ด้วยความร้อนสูง และการคัดกรองสุขภาพผู้รับบริการอย่างเคร่งครัด เพื่อป้องกันการแพร่กระจายเชื้อจากการสัมผัสและสร้างความมั่นใจสูงสุดในทุกครั้งที่เข้ารับบริการ (Gessain et al., Travel Medicine and Infectious Disease, 2023)

เมื่อคุณหายขาดจากโรคฝีดาษวานรแล้ว ผู้เชี่ยวชาญด้านเส้นผมและหนังศีรษะ ที่ได้รับการรับรองของเราจะใช้ กล้องตรวจวิเคราะห์หนังศีรษะระบบดิจิทัลกำลังขยายสูง (High-magnification digital trichoscopy) เพื่อตรวจประเมินเกราะป้องกันผิวหนังศีรษะ ตรวจสอบภาวะการอักเสบที่อาจหลงเหลืออยู่ในรูขุมขน และแยกแยะภาวะ ผมร่วงเฉียบพลันหลังติดเชื้อไวรัส (Telogen Effluvium) ออกจากภาวะผมบางตามพันธุกรรมได้อย่างแม่นยำ (Malkud, Journal of Clinical and Diagnostic Research, 2015) ด้วยการฟื้นฟูเกราะป้องกันหนังศีรษะอย่างตรงจุด การบำบัดลดการอักเสบของรากผม และการดูแลโภชนาการที่ต้นเหตุ เราช่วยให้รากผมที่พักตัวกลับมาทำงานได้อย่างปลอดภัยและฟื้นคืนความหนาแน่นของเส้นผมให้กลับมามีสุขภาพดีอีกครั้ง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)


ขอขอบคุณเอกสารอ้างอิงทางการแพทย์และรายงานการวิจัย (RESEARCH & MEDICAL Journal REFERENCES) : 

  • Al-Raeei, M., Almouallem, S. and Al-Raeei, R. (2024) 'Cutaneous manifestations of mpox (monkeypox) infection:A comprehensive review of clinical presentation, differential diagnosis, and dermatological management',Medicine, 103(18), e37942.
  • Gessain, A., Nakoune, E. and Yazdanpanah, Y. (2023) 'Monkeypox', Travel Medicine and Infectious Disease, 52,102539.
  • Malkud, S. (2015) 'Telogen Effluvium: A Review', Journal of Clinical and Diagnostic Research, 9(9), pp. WE01–WE03.
  • Mmerem, J.I., Ogoina, D., Akanmu, A.S. and Onyemelukwe, G.C. (2024) 'Atypical scalp and facial cutaneous lesions in confirmed mpox cases: Clinical observations and diagnostic challenges', Journal of Infection in Developing Countries, 18(4), pp. 612–618.
  • Ogoina, D., Damon, I. and Nakoune, E. (2023) 'Clinical review of human mpox', The Lancet Infectious Diseases,23(11), pp. e473–e485.
  • Puenpa, J., Chansaenroj, J., Wanlapakorn, N., Yorsaeng, R., Vichaiwattana, P., Sudhinaraset, N. and Poovorawan, Y.(2024) 'Molecular epidemiology and clinical characteristics of mpox virus clade IIb in Thailand, 2022–2023',Emerging Infectious Diseases, 30(2), pp. 345–350.
  • Thornhill, J.P., Barkati, S., Walmsley, S., Rockstroh, J., Antinori, A., Harrison, L.B., Palich, R., Nori, A., Reeves, I., Habibi, M.S., Apea, V., Boesecke, C., Vandekerckhove, L., Yakubovsky, M., Sendagorta, E., Blanco, J.L., Florence, E., Moschese, D., Maltez, F.M., Goorhuis, A., Pourcher, V., Migaud, P., Noe, S., Pintado, C., Maggi, F., Hansen, A.B.E., Hoffmann, C., Lezama, J.I., Mussini, C., Cattelan, A., Makofane, K., Tan, D., Nozza, S., Nemeth, J., Klein, M.B. and Orkin, C.M. (2022) 'Monkeypox virus infection in humans across 16 countries — April–June 2022', New England Journal of Medicine, 387(8), pp. 679–691.
Next
Next

ศูนย์ดูแลผมร่วง ผมบาง ย่านลาดพร้าว: เช็คสาเหตุตรงจุด ฟื้นฟูผมหนาอย่างมั่นใจ โดยผู้เชี่ยวชาญ Harley St. Hair Centre